Arts draagt met pianomuziek bij aan welzijn IC-patiënten

23-01-2020

Neuroloog-intensivist Peter van Vliet speelt piano op de Intensive Care (IC) van het Haaglanden Medisch Centrum Westeinde ziekenhuis. De muziek, te horen in de aflevering 'Een aanraking op afstand' van de podcast Vervormer, is aangenaam om naar te luisteren. "Van Vliet doet dat als burger en buiten zijn diensten om. Hij laat zijn witte jas uit," zegt Marco Raaphorst, maker van de podcast.

De arts wil met zijn muziek bijdragen aan het welzijn van patiënten. Dat vindt hij net zo belangrijk als de behandeling, vertelt Van Vliet. De geïmproviseerde klanken hebben effect, weet hij inmiddels. "Muziek heeft een rustgevende werking: de hartslag gaat omlaag en de ademhaling wordt rustiger." Een IC-verpleegkundige zegt op 'Een aanraking op afstand': "De intensivist wil niet alleen als dokter helend werken, hij doet dat ook met zijn muziek."

Schroom
Terwijl zij spreekt klinken op de achtergrond piepjes van de overal aanwezige apparatuur. Raaphorst: "Ik heb met Peter op zijn werkkamer gesproken, en ik heb opnamen op de IC gemaakt. Toen ik de afdeling opliep, voelde ik een brok in mijn keel. Het is heel bijzonder dat daar een arts zit te spelen. Ik hoorde zelfs ergens een applausje. Familieleden waarderen het." Toch vroeg de neuroloog/intensivist zich aanvankelijk af of het wel gepast was om op de IC piano te spelen. Die schroom is er nog steeds hoewel 'de drempel steeds lager wordt'. Raaphorst verwachtte fluisterende mensen op de afdeling. "Maar het verplegend personeel spreekt hardop patiënten aan, en raakt hen ook aan. Patiënten voelen dat zij aandacht krijgen."

MuzIC
Er wordt overigens op meer IC's muziek gemaakt dankzij MuzIC, een organisatie die zorgt voor speciaal opgeleide musici die getraind zijn door IC-professionals. Van Vliet is een van de weinige artsen die musiceert. "Hij speelt geïmproviseerde pop. Het is heel toegankelijke en rustgevende muziek. Peter heeft in bands gespeeld, is nog steeds actief en gaat vaak naar concerten in bijvoorbeeld het Paard," vertelt Raaphorst die zelf ook muzikant is. Op maandag 27 januari zijn hij en Peter van Vliet tussen 18.00 en 19.00 te gast bij Omroep West in het radioprogramma Studio Haagsche Bluf.

Menselijke maat
Raaphorst constateert op zijn podcast een veranderend inzicht bij de medische wereld. "Er werd altijd feitelijk gekeken naar de behandeling van een patiënt: meetbaar en resultaatgericht. Nu raakt men er steeds meer van overtuigd dat de menselijke maat zou moeten gelden, zodat er naast aandacht voor het herstel van de patiënt er ook gezorgd wordt voor een prettige omgeving en aandacht voor de naasten."

Diep basisgevoel
Muziek kan daarbij helpen, vinden ook IC-verpleegkundigen Betty Loef en Brigitte Meerding-Visser. Zo vertellen ze onder meer: "Ik kan me voorstellen dat als je zo ziek bent, je terugkeert naar een heel diep basisgevoel en je muziek dan als troostvol ervaart. Je gaat terug naar je kind zijn, je bent ziek en je moeder zingt voor je; dat geeft rust en troost. Misschien is dat wel het geheim: je veilig voelen." Het pianospel brengt reacties teweeg bij patiënten, hebben ze gemerkt. "Sommigen openen hun ogen, zoeken het geluid op door met hun hoofd te draaien. Of ze maken beweginkjes op de muziek."

Aandacht heeft een heilzame werking. Van Vliet op de podcast: "We weten dat we de dosering van pijnstillers kunnen verlagen als een patiënt op een andere manier aandacht krijgt. Je ziet bij operaties dat dit zo werkt. Ik denk dat je dat op die manier ook van muziek kunt zeggen."

Magisch moment
Terwijl Van Vliet op de achtergrond speelt, vraagt een van de verpleegkundigen Raaphorst wat de muziek met hém doet. Het overvalt hem. Na enige aarzeling zegt hij: "Deze muziek zou ik zelf niet zo gauw kiezen, toch raakt het me. Muziek heeft zin, is nuttig. Zo voelt het echt." Nu reageert hij: "Ik begon te hakkelen en bedacht dat ik beter buiten de IC met de verpleegkundigen had kunnen praten. Want hoe monteer je muziek en een gesprek? Later realiseerde ik me dat zij het mij alleen kon vragen omdat Peter speelde. Eigenlijk is het een magisch moment. De montage was een stevige klus, maar het is gelukt."


De aflevering is te beluisteren op:

https://vervormer.nl/aflevering/aanraking-afstand