Eeuwenoude borduurtechniek smokken tot kunst verheven

10-09-2019

In het gesprek met beeldend kunstenaar Leidy van Leeuwen over haar werk keren de woorden verlies en verlangen geregeld terug. En ja, ze zijn ook van toepassing op haar komende tentoonstelling van schilderijen en tekeningen die geïnspireerd zijn op smokwerk. Deze eeuwenoude borduurtechniek creëert rek in stof, zonder dat er elastiek wordt gebruikt. "Het is zo'n mooi oud handwerk dat verloren is gegaan; het is ook verlies aan schoonheid."

Schoonheid
Die schoonheid heeft zij uit de vergetelheid gehaald. Neem het schilderij van 30 x 30 centimeter met een detail van smokwerk. Het is geel/donkerbruin van kleur, heeft een crème/witte ondergrond en dat detail verbeeldt anderhalve centimeter in het vierkant. Er is zoveel meer fraais te zien. Zelf noemt ze in een begeleidende tekst 'de eindeloze variaties' die mogelijk zijn. 'En de plasticiteit van de schaduwen van de plooien, de verschillende steken, de stof met en zonder ruitjes'.

 Klik op de pijltjes voor de volgende / vorige foto

Olieverf op doek, detail smokwerk      |  foto's: Leidy van Leeuwen

Leidy van Leeuwen heeft smokwerk tot kunst verheven. Dat toont ze op de expositie die vanaf 13 september in De Nieuwe Regentes wordt gehouden. "Ik vind het ook kunst, vrouwenkunst; het is een vrouwenmanier van kunst maken maar die in de kunstgeschiedenis is ondergesneeuwd door wat mannen deden. Denk aan de Tapisserie van la Reine Mathilde in de middeleeuwen."
Van Leeuwen doelt op het beroemde wandtapijt van Bayeux dat de geschiedenis uitbeeldt van de slag bij Hastings in 1066. Volgens de legende werd het geborduurd door de echtgenote van Willem de Veroveraar. "Zo zijn er meer vrouwen geweest die kunst hebben gemaakt die het grote boek van de kunstgeschiedenis niet heeft gehaald." Even later: "Smok in kinderjurkjes is heel erg toegepast, braaf en netjes, maar het is tegelijk ook een kunstzinnig proces. Door smokwerkjes te schilderen voeg ik iets toe en geef dit als hedendaags kunstenaar een plek in de kunstwereld." Op de tentoonstelling is ook haar, al even fraaie, borduurwerk te zien.

 Klik op een foto voor een uitvergroting

▲                             Borduurwerk                             |   foto's: Leidy van Leeuwen                     ▲

Boek
Binnenkort verschijnt een boek met haar werk en dat van Marike Verheul. Deze violiste heeft jaren naast de in 2018 overleden kunstenaar Armando in zijn kwartet gespeeld. Tegenwoordig schrijft Verheul en maakt gedichten. De presentatie van het boek is op 3 oktober in zaal 3 van Het Nationale Theater.

Carrière
Recreatieplanoloog Leidy van Leeuwen werd na een lange carrière bij de gemeente Den Haag vijf jaar geleden full time autonoom beeldend kunstenaar. 'Halverwege haar leven' begon ze de studie autonome beeldende kunst aan de avondopleiding van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten, hiertoe indertijd op de Vrije Academie aangezet door docent Pien Hazenberg. "Ze vroeg wanneer ik eindelijk iets zou gaan doen met mijn talent. Ik dacht nu of nooit."

Verlies en verlangen
Op de academie vond ze de kern van haar kunstenaarschap. "De opdracht was iets te vinden dat echt uit jezelf komt. Ik ontdekte dat het bij mij verlies en verlangen is." Ze leerde daar ook huilen. "Ik ben al heel jong mijn moeder kwijtgeraakt. Niemand sprak erover. Er heeft heel lang verdriet in mijn leven gezeten. Pas toen ik vijfendertig was heb ik er om leren huilen. Daardoor ben ik gefascineerd door verlies en verlangen, naar iets dat nooit terugkeert. Maar het mag nooit melodramatisch worden. Er moet ook humor en lichtheid in zitten."

Hinkelend meisje
Een indrukwekkend voorbeeld daarvan is de video die ze maakte van een hinkelend meisje op een grafzerk. "Je kunt als kind huppelen, terwijl het verdriet in je zit," zegt Leidy van Leeuwen die ook veel van haar kunst wijdt aan vluchtelingen. "Ik wil mijn werk rond het thema vluchtelingen allemaal in één keer laten zien en zoek daarvoor nog een plek. Afgelopen winter heb ik op een damasten tafelkleed de grens van de Europese Unie geborduurd van teksten over vluchtelingen. Die teksten waren verzameld door een Berlijnse krant."

 Klik op een foto voor een uitvergroting

▲       Borduurwerk damasten tafelkleed                   |   foto's: Leidy van Leeuwen       ▲


De nijdige tijd

Haar eerste smokwerk dateert van 2011. Ze stopte ermee maar ging er op een gegeven moment toch mee verder. "Ik maakte jurkjes zonder meisjes, later meisjes zonder gezicht. Ze zijn altijd in zichzelf gekeerd; er moet iets verborgen blijven." Toen haar kunstenaarsgroep Artcoalitie 2014, in 2018 het thema 'De nijdige tijd'- naar een gedicht van P.C. Hooft - koos voor een toekomstige expositie, pakte zij haar smokwerken weer op. Over het gedicht, waarin de tijd geliefden uiteen drijft, zegt ze: "De tijd maakt hier iets moois kapot. In dat kader past smokwerk. Het mooie oude handwerk heeft plaats moeten maken voor het mobieltje. In die zin is het ook de nijdige tijd. Het is voorbijgegaan; we zijn de schoonheid kwijtgeraakt."

Expositie Leidy van Leeuwen, De Nieuwe Regentes, Weimarstraat 63, 13 september tot en met 5 november. Het theater is vanaf 10.00 uur geopend, op maandag gesloten.
Informatie: www.denieuweregentes.nl

De boekpresentatie 3 oktober, zaal 3, De Constant Rebecqueplein 20A, aanvang 19.30 uur.