'Lied boterham met kaas revolutie in de Nederlandse popmuziek'

14-03-2018

Het succesvolle debuutalbum van eenmansband Spinvis in 2002, met daarop een mixage van popmuziek en bijzondere Nederlandstalige teksten, bracht veel teweeg bij Hagenaar Marco Raaphorst. Het inspireerde hem tot het produceren van een podcast, een soort radioprogramma op internet. In deze zesdelige serie, die onlangs is uitgebracht, belicht hij zijn zoektocht naar de geschiedenis van het lied 'Maternité' uit 1986, dat bekend werd door de tekst 'MAM, weet jij nog wanneer ik voor het eerst een boterham met kaas gegeten heb?'.
Volgens Raaphorst was het lied een belangrijk kantelpunt in de Nederlandstalige popmuziek en het schoot hem onmiddellijk te binnen toen hij Spinvis voor het eerst hoorde. Ook verhaalt hij in de podcastserie over La Grande Parade, de afscheidstentoonstelling in 1984 van Edy de Wilde als directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Deze expositie was de aanleiding om 'Maternité' te maken.
Toen componist en sounddesigner Raaphorst het debuutalbum van Spinvis ( de eenmansband van Erik de Jong) beluisterde, was hij meteen geraakt; hij voelde een soort verwantschap. De Nederlandstalige teksten en de muziek voerden hem terug naar halverwege de jaren negentig, de periode dat hij gitarist was bij de Tilburgse band MAM. Nog belangrijker was voor hem de herinnering aan 1986, het jaar dat hij het bestaan van de band ontdekte. Van MAM verscheen toen 'Maternité'.
Raaphorst: "Bij het horen van de teksten en muziek van Spinvis dacht ik: 'Die cd hadden wij als MAM moeten maken. Spinvis had dezelfde techniek, software en geluiden zoals ik die gebruikte. Later sprak Spinvis in interviews over MAM en vertelde dat hij door de band beïnvloed was. Dat was duidelijk een aanknopingspunt." Raaphorst begon zijn zoektocht. Dat gebeurde overigens met grote tussenpozen.
Voor de onlangs op zijn muziekpodcast VERVORMER uitgebrachte zesdelige serie sprak hij voor de verhalen achter 'Maternité' met diverse muzikale collega's. Ook zij waren lovend over het lied. Zo zei Henk Hofstede van de Amsterdamse popgroep de Nits: 'Het introduceren van de boterham met kaas in de Nederlandse popmuziek was toch wel een revolutie'. En Spinvis: 'ik spitste meteen mijn oren'.
Dankzij Hofstede kwam 'Maternité' tot stand. Hij was een groot bewonderaar van directeur Edy de Wilde van het Amsterdamse Stedelijk Museum. Hofstede vroeg bevriende muzikanten zich te laten inspireren door een schilderij van La Grande Parade, de afscheidstentoonstelling van De Wilde, om daar een compositie van te maken. Die zou dan op LP verschijnen, één nummer zou uitkomen als single. Ook Tom America van MAM kreeg het verzoek. Deze Brabantse componist, tekstschrijver en kunstenaar koos 'Maternité' van Picasso. Raaphorst: "Omdat Maternité voor moederschap staat en de band MAM heette, betrok Tom zijn moeder erbij. Hij vroeg haar: 'Mam, weet jij nog wanneer ik voor het eerst een boterham met kaas gegeten heb?', de inmiddels legendarische tekst. Hofstede vond het lied fantastisch. Hij wist ook meteen dat 'Maternité' de single zou worden."
Toch brak MAM nooit echt door. De band stopte in 1995. Dit tot 'frustratie' van Marco Raaphorst. "Ik was de jongste uit de groep en heb lange tijd gedroomd van de grote podia . Ik heb één keer met MAM in Paradiso gestaan. Dat waren de anderen gewend, voor mij was het heel bijzonder." En: "MAM is er uiteindelijk mee opgehouden omdat Tom America liever voor het kunstenaarschap koos."
Ondanks het opheffen van MAM maakte Raaphorst toch een mooie carrière. In 2003 begon hij zijn muziekbedrijf 'Melodiefabriek'. Zijn werk is op radio, televisie, online en in musea wereldwijd te horen. In 2014 bracht hij onder de titel 'Oostende Healing' in een radiodocumentaire hulde aan de in 1984 overleden Amerikaanse zanger Marvin Gaye, die jaren in België woonde. Met Wim de Bie dook hij in het radioverleden van de Hagenaar en maakte met hem voor de VPRO de documentaire 'de Radio Jaren - van Uitlaat tot podcast'. Ook componeerde hij de muziek voor Blonde Dolly, de musical van Jacques Bral.
En dan nu zijn podcast over 'Maternité'. "De rode draad is: 'Wat staat succes in de weg'? Het is tevens een eerbetoon aan een geweldig lied. Het laatste deel gaat over ons optreden in Paradiso en over mijn enthousiasme. Ik sluit in mijn podcast af met de conclusie 'durf te dromen'." Met 'Maternité' eert hij ook Spinvis, vertelt Marco Raaphorst. "Dankzij zijn debuutalbum is de podcast ontstaan. Maar het is wel een serie geworden met een soort wrange voetnoot."

Informatie: https://vervormer.nl