Ook op Spoedeisende Hulp zijn vrijwilligers van grote waarde

28-03-2019

Wat als Nederland het een dag zonder vrijwilligers zou moeten stellen? Paniek alom! Immers, de samenleving kan nauwelijks functioneren zonder hun bijdrage. Hoe waardevol hun aandeel is blijkt ook weer uit het verhaal van Frans de Voeght, zorgmanager van de Spoedeisende Hulp (SEH) bij Haaglanden Medisch Centrum. "Mensen moeten soms lang wachten nadat een arts de klachten in kaart heeft gebracht," zegt hij. "Iemand die acuut hulp nodig heeft, krijgt altijd voorrang. Dat wachten kan een uur duren, maar ook langer. Het is dan belangrijk als vrijwilligers bij patiënten langsgaan met koffie of thee, of om een praatje te maken."

Maryole de Beer, al veertien jaar vrijwilliger bij de SEH, weet dat aandacht op prijs wordt gesteld. "Als je een patiënt zonder hoofdkussen op een brancard ziet liggen en je komt dat kussen even brengen, merk je dat iemand ontzettende behoefte heeft aan zo'n gebaar. De kleine dingen zijn de grote dingen, zeg ik altijd. Dat geldt vooral in een ziekenhuis en zeker op deze afdeling."

Maryole de Beer kent De Voeght vanaf haar entree bij de SEH en maakte in 2013 het 25-jarig jubileum van de zorgmanager mee. De Voeght, indertijd hoofd van de SEH, kreeg door toenmalig burgemeester Van Aartsen de onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje Nassau opgespeld. Terugblikkend zegt hij: "Ik zag de burgemeester binnenkomen en dacht: 'hoe kom ik hier weg?' Nu vind ik het leuk, toen vreselijk."

2005
Je merkt aan beiden dat door hun jarenlange samenwerking een band is ontstaan. Maryole was in 2005 een van de allereerste vrijwilligers. "Ik was mijn baan kwijtgeraakt en hoorde van iemand dat er op de SEH in het Westeinde Ziekenhuis een experiment was met vrijwilligers. Vóór mij was kort iemand anders geweest. Ik was de tweede. Op mijn eerste dag was het glad. Er waren veel gebroken polsen en benen. Mij werd gevraagd of ik even kon helpen; het gebeurde allemaal ad hoc."
Ze voelde zich overigens vrijwel onmiddellijk op haar plek. "Ik had enige tijd een verpleegopleiding gevolgd, maar moest die om persoonlijke redenen afbreken. Dit was voor mij de kans om toch iets met zorg te doen." Maryole werkte zo'n twee jaar als enige vrijwilliger. Nadat nog iemand zich had gemeld, stelde ze een 'soort document' op. "Het was bedoeld als een handvat, met een praktisch deel en ook een emotionele kant. Zo schreef ik bijvoorbeeld dat je een patiënt die op een brancard ligt, niet op een kleutertoon moest aanspreken."

Taak vrijwilliger
De afdeling, nog klein toen ze begon, heeft inmiddels een gigantische verbouwing en uitbreiding ondergaan en is uitgerust met de allerlaatste technieken. Maryole is sinds enkele jaren groepsleider van een team van zes vrijwilligers. "Het houdt in dat ik mensen inwerk en ik fungeer als een praatpaal. Ook ben ik intermediair tussen de vrijwilliger en de Coördinator Vrijwilligerswerk van HMC. Over de taken van de vrijwilligers zegt ze: "In grote lijnen bestaan die uit patiënten en/of familie iets te eten of drinken aanbieden, bedden opmaken, kamers opruimen en als er behoefte is aan een gesprek daar tijd voor maken."

Eisen
Zelf heeft ze altijd alles aangepakt. "Je kunt het zo gek niet noemen of ik heb dat gedaan. Maar dat hoeven de andere vrijwilligers niet; er is wel een beetje een grens. Als je niet wilt helpen met een po of urinaal, dan hoeft dat niet. Voor mij is het geen probleem." Welke eisen worden aan vrijwilligers gesteld? "Empathie is belangrijk, maar ook een zekere nuchterheid. Je moet praktisch zijn ingesteld en je moet dingen zien. Het gaat om even opletten en om je heen kijken; dan voeg je iets toe." Discreet zijn is volgens haar ook een voorwaarde. "En, zo nodig, mededelingen van patiënten signaleren." De vrijwilligers zijn overigens tussen 12.00 en 16.00 aanwezig. Af en toe, tijdens piekuren, ook van 16.00 tot 20.00 uur.

Drie locaties
Frans de Voeght en Maryole hebben samen 'toppen en dalen' meegemaakt. "Het tekort aan personeel en de reorganisatie vragen nu om alle hens aan dek," zegt de zorgmanager. "De vrijwilligers zijn verspreid over Bronovo, Antoniushove en het Westeinde. Het zou mooi zijn als straks de vrijwilligers van de SEH van Bronovo naar Westeinde zouden komen." Op de drie locaties zijn ongeveer 400 vrijwilligers actief.

Ze delen herinneringen aan de dingen die goed zijn gegaan op de afdeling, aan de levens die werden gered. Er zijn ook traumatische ervaringen. Eén gebeurtenis die beiden nooit zullen vergeten, is de moeder die binnen werd gebracht met haar baby. Frans de Voeght: "Ze was aan het winkelen en werd onwel. De jonge vrouw is hier overleden. Later kwam haar man de baby halen. Hij heeft de hele afdeling bij elkaar geschreeuwd. Dat was hartverscheurend." Bij Maryole blijft dit beeld in het geheugen gegrift: "Toen ik de behandelkamer kwam opruimen, stond daar nog de Maxi-Cozy. Dat grijpt veel meer aan dan de hele medische behandeling."

Vrijwilligers, ook voor andere afdelingen, blijven hard nodig.
Informatie:
https://www.werkenbijhmczorg.nl/vakgebieden/vrijwilligers