Satirische roman Belle van Zuylen bewerkt tot lichtvoetig theaterstuk

20-11-2019

Hoe reageert het publiek in Muzee Scheveningen op de rebelse adellijke Belle van Zuylen (1740-1805) ?  Spreekt het stuk 'La Noble of de kunst om een schone edelvrouwe te zijn' de toeschouwers aan? Gepke Witteveen is reuze benieuwd. Zij regisseerde de voorstelling, die is gebaseerd op het eerste boek dat Van Zuylen schreef. 'La Noble' is onlangs twee keer uitgevoerd in Première Parterre en werd enthousiast ontvangen. Niet zo verwonderlijk, vindt Witteveen zelf. Het waren toen grotendeels leden van het Genootschap Belle van Zuylen die de voorstelling bezochten. "Nu is het een ander publiek. Dan is het boeiend om te zien hoe deze mensen reageren." 'La Noble' is zondagmiddag 1 december in Muzee Scheveningen te zien.

Satire
Belle van Zuylen, pseudoniem van Isabelle Agneta Elisabeth Tuyll van Serooskerken, was een Nederlandse uit de achttiende eeuw die in het Frans schreef en die componeerde. 'Le Noble' is een satire op haar eigen milieu. In het boek verzet baron d'Arnonville, die zeer hecht aan zijn oud adellijke afkomst, zich hevig als zijn dochter Julie verliefd wordt op Valaincourt, die de nieuwe adel vertegenwoordigt. Eva Matthijssen heeft 'het verhaal met zedelijke strekking' bewerkt voor het toneel en gesitueerd in Belles tijd. Zij nam hiervoor als uitgangspunt 'De Edelman' in de vertaling van Rosalien van Witsen.

Cast
De personages worden vertolkt door Carlijn van Ramshorst, Joop Keesmaat en Linda Møller. Kleinkunstenaar/zanger Max Douw maakt in het stuk zijn debuut als acteur. Gepke Witteveen: "Dankzij hem hebben we ook het element muziek kunnen toevoegen. Max zingt in de voorstelling op eigen tekst en muziek."

Slot Zuylen
Voorafgaand aan 'het lichtvoetige theaterstuk', waarvoor de kostuums zijn ontworpen door Louis de Leeuwe, houdt Gepke Witteveen een korte introductie. "Ik vertel wie Belle was en ik neem mensen mee terug in de tijd. Het stuk speelt niet op één plek. Dat hebben we met PowerPoint opgelost. Er is ook een scène opgenomen in Slot Zuylen. Je geeft daarmee een inkijkje: hier heeft Belle rondgelopen. De bedoeling is om in het voor- en najaar van 2020 nog enkele voorstellingen te spelen." Zeer waarschijnlijk wordt 'La Noble', gemaakt ter ere van het 45-jarig bestaan van het Genootschap, komende zomer in de tuin van Slot Zuylen opgevoerd.

Gelijke rechten
Actrice/regisseur Gepke Witteveen leidt sinds lange tijd met haar partner Jaap Broekmans Première Parterre, waar toneel-, muziek- en kleinkunstvoorstellingen thuis worden gegeven. Zij verdiepte zich enige jaren geleden al in Belle van Zuylen. In 2017 regisseerde zij 'De absolute vrijheid of het gejij of gejou', een komedie die Van Zuylen schreef. Witteveen raakte onder de indruk van de veelzijdigheid van Belle. "Zij was een behoorlijk zelfstandige dame die haar eigen gang ging. Ze had ook ideeën over gelijke rechten voor mannen en vrouwen; je mag van een feministe spreken. Dat was gezien haar milieu en in de context van die tijd bijzonder. Belle kreeg privélessen natuur- en wiskunde. In Utrecht volgde ze colleges. Daar kon ze alleen als toehoorder aanwezig zijn. In die tijd mochten vrouwen niet studeren. In haar kringen werd door vrouwen getekend en geborduurd, Belle wilde het liefst schrijven."

Genootschap
In het stuk spreken deftige Haagse dames trouwens schande van haar gedrag. 'Ze slaat haar ogen niet eens neer. Ze doet maar.' Voorzitster Edda Holm van het Genootschap Belle van Zuylen hierover: "Belle zit daar niet mee. Zij vindt hun gesprekken slaapverwekkend en moet er soms spontaan van gapen." Holm heeft overigens ook een aandeel in 'La Noble'. Zij bewerkte 'Pauvre Agneau', een liedje over een herder die een herderinnetje verleidt. Van Zuylen schreef hiervoor tekst en muziek.

Voorzitter Holm noemt Belle 'onconventioneel'. Gepke Witteveen onderstreept dit aan de hand van de geheime briefwisseling die Van Zuylen voerde met de achttien jaar oudere en getrouwde David-Louis Constant d'Hermenches. "Het was dus een verboden briefwisseling. En ik waag het te zeggen: een verboden liefde. Dat blijkt ook later in hun correspondentie. Desondanks hebben ze elkaar zeventien jaar geschreven."


'La Noble', zondag 1 december, Muzee Scheveningen Neptunusstraat 90-92
aanvang 16.00 uur